Fantom Ağrısı Nasıl Geçer?

Fantom Ağrısı Nasıl Geçer?

Hayalet Ağrı Nedir Nasıl Geçer?, Fantom Ağrısı Nedir Nasıl Geçer?, Fantom Ağrısı Tedavisi, Fantom Ağrısı Nasıl Geçer, Hayalet Ağrı Nasıl Geçer?, Hayalet Ağrısı Teşhisi Nasıl Konulur?,Fantom Teşhisi Nasıl Konulur?, Fantom Ağrısı Belirtileri Nelerdir?, Fantom Ağrısı Nedenleri, Fantom Ağrısı Nasıl Önlenir?

FANTOM AĞRISI

Klasik olarak cerrahi olarak uzaklaştırılmış bir uzuva ithaf edilen ağrı olarak tanımlanır. Fakat kaza sırasında oluşan ampütasyotılar sonrasında da görülebilir. Mastektomiyi, diş çekimini, gastrektomiyi ve genital ekzisyoııları takiben de fantom ağrısı tanımlanmıştır. Bu durumla oldukça yakın ilişkili bir diğer durumda deafferentasyon ağrısıdır. Brakiyal pleksus kopmaları veya spinal kord hasarlarını takiben bildirilmiştir. Güdük ağrısı fantom deneyimi olmadan izole bir şekilde görülebilir ve genellikle nöroma oluşumuna bağlıdır.

Periferal mekanizmalar

Klinik gözlemler periferal olayların fantom deneyimine katkıda bulunduğunu göstermiştir.

Bunlar arasında:

  • Fantom ve güdük ağrısı arasında güçlü bir korelasyon varlığı
  • Güdük üzerine uygulanan basınç fantom duyusunu ortaya çıkarabilmekte veya değiştirebilmektedir
  • Bazı vakalarda güdük nöromasma infiltrasyon fantom ağrısını hafifletebilmekte veya ortadan kaldırabilmektedir

Bir ekstremitenin ampütasyonu periferal sinir aksonunda keşi sonrası nöroma oluşumuna neden olabilmektedir. Bu nöroma iyon kanal proteinlerinin(özellikle sodyum kanallarının) niteliği ve dağılımındaki değişikliklere bağlı olarak anormal spontan veya uyarılmış impııls aktivitesi oluşturabilmektedir. FTipereksitabilite dorsal kök ganglion hücrelerinde de görülebilmektedir.

Spinal kord ve beyinde santral mekanizmalar

Spinal koni

Ağrılı uyaranlara uzun süreli-güçlü yanıt oluşturan eksitabilite artışına ve arka boynuza nöronların reseptif alanında değişikliklere neden olur. Bu değişiklikler NMDA alt grup reseptörler üzerinden eksitatuvar aminoasitler ve nörokinler ile sağlanır. Dorsal boynuzda substaııtia gelatinoza lamina II deki C lif afferent sonlanmalarm dejenarasyonu ve (normalde lamina III ve IV te sonlanan) A|3 mekanoreseptörlerin lamina IFye filizlenmesi şeklinde yapısal değişiklikler gerçekleşir.

Beyin

İnsanlarda ampütasyonu takiben primer somatosensoral ve motor kortekslerde yeniden yapılanma gerçekleşir ve bu değişiklikler ampütasyondan hemen sonra görülebilir. Kortikal yeniden düzenlenmenin derecesi algılanan ağrı yoğunluğu ile ilişkilidir ve etkin bir ağrı tedavisini takiben azalır. Bu tip yeniden düzenlemenin kanıtları klinikte kolayca gösterilebilir. Detaylı bir duyu muayenesi ile fantom ekstremitenin somatotropik temsilinin göğüs duvarı, güdük veya yüzde olduğu ortaya konabilir.

ETYOLOJİ

Fantom ağrısının oluşumunda hem periferal hem de santral mekanizmalar etkilidir.

KLİNİK ÖZELLİKLER  

Hemen hemen bütün ampütasyona uğrayan bireyler bir çeşit fantom duyusu deneyimini yaşarlar. Ağrısız fenomenler daha yaygındır. Bunlar kaybedilen uzuv bölgesinde rahatsızlık hissinden uzvun büyüklüğü, postürü ve sıcaklığının algılanması gibi geniş spektrumda değişkenlik gösterir. Ampütasyonu takiben fantom ağrısı insidansı %60 gibi yüksek oranlardadır fakat kalıcı ağrılar hastaların takriben %10’unda görülür.

Ampütasyondan önce uzun süren ağrılı dönem artmış fantom insidansı ile ilişkili gibi görünmektedir. Hastanın yaşı ve ampütasyon sebebi fantom ağrısı gelişimi açısından daha az önemlidir. Ağrı tipik olarak sıkıştırıcı, ezici veya yırtıcı şeklinde tarif edilmektedir ve sıklıkla el veya ayak ampütasyonları sonrası görülür. Ağrı sıklıkla ampütasyon öncesi deneyimlenen ağrıya eş niteliktedir.

Ekstremitenin teleskoplaşması (ampüte el veya ayağın güdüğe yaklaştırılması) semptomlarda azalma ve prognozda iyileşme ile korele gözükmektedir. Nahoş emosyonel deneyimler ağrıyı kötüleştirir.

FANTOM AĞRISI TEDAVİSİ

Fantom ağrısı hakkındaki literatürlerin üçte biri bu durumun tedavisi ile ilgilidir. Bunların birçoğu tanımlayıcı çalışmalar, küçük vaka serileri ve anekdotal bildirilerdir. Bu yüzden tedaviye pragmatik bir yaklaşım önerilmektedir. Basit, güvenli geri dönüşümlü tedaviler ilk olarak tercih edilmeli fakat etkinliğin sık ve yakın takibi ile gerektiğinde hızlıca diğer seçeneklere geçilebilmelidir.

Güdük bakımı ve protezler

Güdük protezlerinin hemen kullanılmaya başlanması fantom ağrısının tedavisinde de faydalıdır. Genellikle güdük revizyon ameliyatları eğer gösterilebilir bir güdük patolojisi yoksa fantom ağrısı veya güdük ağrısında faydalı değildir. Fakat eğer lokal bir enfeksiyon, kemik çıkıntıları veya skar içinde nöroma tuzaklanması saptanırsa lokal güdük ameliyatları faydalı olabilir.

Fantom Ağrısı Ayna Terapisi

Vertikal yerleşimli bir ayna içeren cihazın kullanımı ile ilgili ilginç gözlemler vardır; hastanın sağlam ekstremitesinin ayna görüntüsü, algılanan fantom pozisyonu ile üst üste bindirilir. Hastaya sağlam uzvun hareketi sayesinde fantomda hareket hissi verilebilmektedir. Küçük bir hasta grubu ayna kutusunun kullanımından fayda görmektedir. Bu kadar basit bir aletin fantom ağrısın uzun dönemli tedavisinde nasıl bir fayda sağlayabileceği net değildir.

Fantom Ağrısı Farmakoterapi

İlaçların rasyonel kullanımı için (etkin ilaç dozları ve maksimum tolere edilen doz) diğer nöropatik ağrı durumları ile ilgili literatürden yararlanılabilir. Kalsitonin kullanımı iyi planlanmış küçük çalışmalarla desteklenmektedir fakat kullanımı yaygın değildir.

Fantom Ağrısı Tedavisi İlaç dışı terapiler

TENS ve akupunktur fantom ağrı tedavisinde yeri olan yaklaşımlardır. Ampüte uzuv üzerinde TENS elektrodlarınm optimum yerleşimi hakkında bir konsensüs yoktur fakat kontralateral uzvun stimülasyonu genellikle kullanılmaktadır. Eğer hastanın ampüte uzvu için somatotropik temsili varsa (örneğin göğüs duvarı üzerinde) elektrodlar bu harita bölgesinin fantom uzvuna denk gelen en ağrılı alanına yerleştilir ve bu yolla fantom uzuvda parastezi sağlanabilir.

Fantom ağrısını geçirmek için kullanılan ayna kutusu oldukça ilginçtir. Fakat bu aletin, ağrı tedavisinde nasıl faydalı olduğu bilinmemektedir. Spinal kord stimülasyonu veya motor korteks stimülasyonu gibi girişimsel tedaviler dirençli vakalara saklanmalıdır. En yaygın kullanılan tedavi şekilleri Tablo 17. i’de. özetlenmiştir.

ÖNLEME  

1988’de yayımlanan küçük bir çalışmadan preoperatif epidural analjezi alan hastalarda almayanlara göre fantom ağrı insidansının daha düşük olduğu bulunmuştur. Daha yakın zamanlı metodolojik olarak çok titiz olan büyük bir çalışma ise bu teknikle uygulanan analjezinin fantom ağrısını azaltmasının olası olmadığını ortaya koymuştur. Önleyici tekniklerin rolünün netleştirilmeye ihtiyacı vardır.

Önleyici teknik çalışmalarının hayal kırıklığı yaratıcı sonuçlarına rağmen bazı basit tedbirler faydalı olabilmektedir. Hasta olası postoperatif fantom duyumları hakkında uyarılmalıdır ve bu bağlamda hasta operasyon sonrası erken dönemde fantom ağrısı yönünden değerlendirilmelidir. Optimal postoperatif ağrı tedavisi hararetle önerilmektedir ve hastaya bakımının her evresinde güvenilir bir kaynak tarafından bilgi verilmelidir.

Hayalet Ağrı Nedir Nasıl Geçer?, Fantom Ağrısı Nedir Nasıl Geçer?, Fantom Ağrısı Tedavisi, Fantom Ağrısı Nasıl Geçer, Hayalet Ağrı Nasıl Geçer?, Hayalet Ağrısı Teşhisi Nasıl Konulur?,Fantom Teşhisi Nasıl Konulur?, Fantom Ağrısı Belirtileri Nelerdir?, Fantom Ağrısı Nedenleri, Fantom Ağrısı Nasıl Önlenir?

Sosyal Medyada Paylaşın:

BİRDE BUNLARA BAKIN

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?